De eerste lettergreep

Waarom zou je je publiek bij het woord ‘internationaal’ helemaal laten wachten tot de klemtoon in de laatste lettergreep? Dat is een veel te lange spanningsboog…

 Ons internationale hoofdkwartier is gevestigd in…

Deze zin lees ik twee keer in achter mijn microfoon. De eerste keer omdat ik het woord ‘internationale’ normaal uitspreek, en de tweede keer omdat de klant in dat woord de klemtoon waarschijnlijk op de eerste lettergreep wil. INternationale. Het scheelt een boel tijd als ik gelijk maar beide varianten aanbied.

Waarom wil die klant dat? Tsja. Het antwoord is groter dan die ene klant en dat ene woord. ‘Wat was aan het begin van de eenentwintigste eeuw de oorzaak van de Grote Nederlandse Klemtoonverschuiving?’ zullen historisch taalkundigen zich over een paar eeuwen afvragen.

We hoorden afgelopen weken presentatoren op radio en tv oproepen om de NAtionale  inzamelingsactie

voor Sint Maarten te steunen. Ook hoorden we deskundologen in commentaren op de formatie en prinsjesdag spreken over de POlitieke situatie. En los van de actualiteit spreekt iedere presentator en reclamestem al minstens dertig jaar over je FAvoriete kandidaat/zanger/plaat/ENzovoorts.

 De vraag is: doen we dat aan de keukentafel en bij de koffieautomaat ook – dat wonderlijke beklemtonen van die eerste lettergreep? Of doen alleen mediamensen dat? Is het een soort beroepsdeformatie van mensen die alleen in vetgedrukte hoofdletters kunnen praten?

 Wat we in ieder geval zien is dat het ‘eerstelettergreepvirus’ inmiddels het ganse mediaspectrum besmet heeft – van de reclamestem, de radiodeejay en de quizmaster tot de serieuze politieke commentator.

 De enige verklaring die ik als amateur-socioloog hiervoor kan bedenken is dat de spreker bang is om de klemtoon uit te stellen omdat het publiek anders afhaakt. De toehoorder m/v wil alles, en wel meteen. Net zoals hij dat gewend is van zijn smartphone, die hij ieder wakker moment angstvallig in zijn vuist geklemd houdt.

De smartphone is het nieuwe opium voor het volk, en daarmee moet dus geconcurreerd worden. Dus waarom zou je je publiek bij het woord ‘internationaal’ helemaal laten wachten tot de klemtoon in de laatste lettergreep? Dat is een veel te lange spanningsboog, dan zijn ze allang afgehaakt en hangen ze alweer aan de whatsapp en de instagram. Dat moeten we voor zijn en dus vangen we de aandacht honderd milliseconden eerder meteen al op die eerste lettergreep.

Wetenschappers zullen de Grote Nederlandse Klemtoonverschuiving in de verre toekomst het resultaat van de begin-eenentwintigste-eeuwse ‘smartphonisatie’ van de maatschappij noemen. De mensen in de toekomst zullen de geluidsopnamen van nu met geamuseerde verwondering beluisteren en vast ook nostalgisch imiteren. Zoals wij het Polygoonjournaal terugluisteren bij het zien van krasserige zwart-wit filmpjes.

Jeroen Kramer is van beroep ‘voice-over‘, ook wel stemacteur, commentaarstem of inspreekstem genoemd. Zijn observaties en verwondering over dit de beroep en zijn gereedschap (taal) beschrijft hij in een wekelijks stukje. Meer van Jeroen lezen? Bekijk het overzicht op  JEROENS VOICE NOISE.

 

Visited 643 times, 1 Visit today

andere columns

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

*